
HIV waa firus ku nool dhiigga iyo dhecaanada kale ee ku jira jirka. In dheecaankaan laga wareejiyo hal qof loona wareejiyo qof kale waxay sababi kartaa cudur. HIV waxaa lagu faafin karaa saddax siyaabo oo muhiim ah – xariirka galmada, kala qaadashada cirbadaha, iyo hooyada oo gudbisa cunugga inta ay xaamilada tahay, ama naas nuujinta.
Dheecaanka la ogsoon yahay in laga helo qiyaas badan oo HIV ah waxaa ka mid ah:
- Dhiigga Dhecaanka siilka
- Biyaha ragga Dhecaanka dabada
- Caanaha naaska
- Qiyaas yar oo HIV ah waxaa laga helay
- ilinta, cantuufta, iyo kaadida, laakin
- dhecaanadaan LAGUMA arkin in ay
- faafiyaan cudurka HIV.
HIV LAGUMA arkin dhididka aadanaha.
Waxaa dhici karto in shaqaalaha xanaanada caafimaadka la kulmaan dhecaano kale oo ku jira jirka laguna arko qiyaas badan oo HIV ah, sida:
- Dhecaanka Amniotic – laga helo saxarada waqtiyada uurka
- Dhecaanka Cerebrospinal – laga helo maskaxda iyo laf dhabarka
- Dhecaanka Synovial – laga helo meesha xibnaha lafaha iska galaan
Sidee ayay HIV ugu faaftaa dhecaanka jirka?
Saddax siyaabo waweyn ayay HIV ugu faaftaa jirka:
- Xariirka galmada
- Uurka, dhalmada cunugga ama naas nuujinta
- Cirbadaha loo adeegsado mukhadaraadka
Inta ay socoto galmada – HIV wuxuu ku faafaa derbiyada siilka, guska, dabada, ama afka. Marka la sameeyo galmada siilka, afka, ama dabada, waxaa dhici karto in derbiyada meelahaan soo gaaro dhaawac,taasoo u ogolaneyso HIVda gasho dhiigga qofka. Badanaa, dhaawacaan lama ogaado.
Cudurada laga qaado galmada (STDyada) sida "chlarmydia” iyo jabtada, waxay sababaan in jajab yaryar ku yimaado derbigasiilka, afka, dabada, iyo guska. Tan waxay HIVda u ogolaataa in ay gasho dhiigga.
Marka la soo qaado cudurada STD kuwasoo keena nabaro furan (sida cununka "herbes” ama sfiilatada), HIVda waxay ka geli kartaa nabarada.
Waqtiyada uurka, dhalmada cunugga (marka cunugga ka soo baxaayo hoosta dhalmada), ama naas nuujinta – HIV waxay ku faaftaa cudurka ku jira dhiigga ama caanaha la nuugo. (Tan waxaa loo yaqaan gudbinta hooyada-ilaa-cunugga).
Natiijada ka dhallata marka mukhadaraadka loo adeegsado cirbadaha
– HIV waxay ku faaftaa marka la wadaago cirbadaha iyo "hawlaha” (tusaale kariyaha,qaadada, daboolka dhallada, filtarada suufka,biyaha) ee ku wasaaqoobi kara dhiigga cudurka qaba.
AAD ayay u yar tahay in HIV ku faafto:
- Marka qofka lagu shubo dhiig cudur qaba.
- Shaqada (badanaa shaqaalaha xanaanada caafimaadka ee xariir la sameeya dhiig cudur qaba ama dhecaano kale).
Marka xibin jirka lagu talaalo qof Hubso in aad jawaab u heshid su’aalaha aad ka qabtid HIV/AIDS.
N.B Waaxdaada xanaanada caafimaadka dadweynaha iyo bixiyahaada xanaanada caafimaadka ayaa ku siin kara kaalmo.

Waxaa idiin soo gudbiyay
Abdullahi hashi farah
NATO declares its readiness to defend allied territory as the European Union targets nearly 1,600 Russian individuals and companies, while fresh attacks on Ukraine raise doubts about Washington's diplomatic efforts.
DUBLIN (Waagacusub.net) — The International Monetary Fund has warned European policymakers that the rapid expansion of artificial intelligence could boost economic productivity while also disrupting labour markets, widening inequality, straining electricity networks and increasing Europe's dependence on foreign technology.
The European Union is dramatically expanding its economic and strategic engagement with Greenland, committing another €200 million as the Arctic island becomes an increasingly important arena of competition over security, critical minerals, infrastructure and geopolitical influence.
MOGADISHU / MINNEAPOLIS — Somali rapper Sharmarke Abdinasir Mohamed, widely known as Sharma Boy, is facing renewed scrutiny following allegations that he used threats, blackmail and sustained pressure to obtain thousands of dollars from a Somali-American woman in the United States.
MOGADISHU — Concerns are growing among Somali intellectuals, civil society organizations, retired military officers, and democracy advocates that Somalia is entering a dangerous period of political instability marked by increasing militarization and shrinking space for democratic participation. The concerns come amid escalating confrontations in Mogadishu and reports of civilian casualties, displacement, and destruction resulting from recent clashes between government forces and opposition-aligned groups.
Former President Joseph Kabila announces a new opposition coalition involving armed groups, raising fears of renewed conflict and threatening fragile peace efforts in eastern Congo. GOMA, DEMOCRATIC REPUBLIC OF CONGO — October 13, 2026 The Democratic Republic of Congo is facing a potentially dangerous political and security confrontation after former President Joseph Kabila announced the creation of a new coalition bringing together political opponents and armed groups, including the powerful M23 rebel movement. Full Article
The Somali-American lawmaker denounces the federal investigation as politically motivated, while authorities confirm a court-authorised search amid growing tensions over immigration, congressional independence and the November elections. Full Article
European Union leaders prepare for high-stakes negotiations on soaring energy prices, a controversial long-term budget, support for Ukraine and Europe's economic future. Full Article
NATO declares its readiness to defend allied territory as the European Union targets nearly 1,600 Russian individuals and companies, while fresh attacks on Ukraine raise doubts about Washington's diplomatic efforts. Full Article
The European Union has expressed concern over reported plans by the United States to temporarily restrict diesel exports, warning that such a move could have economic consequences on both sides of the Atlantic at a time when Europe is already facing elevated energy costs. Full Article
Hormuud's Assault on African Peacekeepers Figure 14: African Peace Keepers Hormuud launched a scorching public campaign against the Kenyan military forces in AMISOM in late August 2019. Full Article
Former Intel official stripped from NISA membership Full Article
PM KHEYRE USELESS AND COSTY OVERSEAS TRIPS. Full Article
Abiy says 'New Year' will be celebrated in Eritrea, Ethiopian Airlines to resume flights Full Article
Massive rise in Islamist militant attacks in Africa Full Article
Sida aad u qaadid HIV/AIDS ?
Waagacusub.net - Maxay yahiin dhecaanka jirka ee laga helo HIV?